วัฏจักรชีวิตในกองดินของปลวก แทบจะทุกครั้งที่ค้นคว้าศึกษาเรื่องธรรมชาติในป่า เรามักจะพบเห็นจอมปลวกบ้างครั้งก็มีขนาดเล็กบ้างครั้งก็มีขนากใหญ่กระจายอยู่ไปทั่ว เพื่อนๆเคยพบเห็นจอมปลวกกันบ้างไหมคะ และเคยสงสัยกันไหมคะว่าปลวกมีวงจรชีวิต อยู่กันอย่างไรภายในกองดินอันแข็งแกร่ง จอมปลวก หรือ รังของเหล่าปลวกทั้งหลาย ถือว่าเป็นอาณาจักรของบรรดาแมลงที่มีขนาดใหญ่และซับซ้อนมากที่สุดเลยนะ จอมปลวกหรือรังปลวกบางพันธุ์ในทวีปแอฟริกาจะมีความสูงเหนือพื้นดินถึง ๖ เมตรเลยนะ และจะมีอุโมงค์ที่เชื่อมต่อใต้ดินครอบคลุมพื้นที่มากกว่า ๕ ไร่ และจะมีปลวกอาศัยอยู่รวม กันอยู่ประมาณ ๕ ล้านตัว จอมปลวกหรือรังของปลวกที่มีลักษณะเป็นกองดินขนาดใหญ่ในบ้านเรานั้น มักเป็นปลวกในตระกูล Macrotemes ด้วยความที่ปลวก (Termite) มีรูปร่างคล้ายคลึงกับมดและมีสีค่อนข้างขาวซีด จึงมีชื่อเรียกปลวกบางชื่ออีกด้วยว่า White ant ทั้งที่จริงๆ แล้วปลวกจัดอยู่ในอันดับ Isopthera ส่วนมด ผึ้ง ต่อ แตน นั้นจัดอยู่ในอันดับ Hyminoptera เพราะปลวกจะมีส่วนท้องที่กว้างกว่าอก ซึ่งจะแตกต่างกับมดที่ส่วนท้องตอนที่ติดกับอกคอดกิ่ว ปัจจุบันทั่วโลกค้นพบชนิดของปลวกแล้วไม่ต่ำกว่า 1,800 ชนิด 200 สกุล ส่วนในประเทศไทยเราเองนั้นพบว่ามีปลวกเป็บนับร้อยๆชนิดเลย ปลวกแต่ละชนิดต่างมีกลวิธีและรูปแบบในการสร้างรังของพวกมันที่แตกต่างกันไป แต่ไม่ว่าจะมีขนาดใหญ่ราวหอคอยหรือเล็กเพียงแค่เนินดิน ปลวกจำนวนมากมายที่อาศัยอยู่ในแต่ละรังจะแบ่งออกได้เป็น 3 ชนิด คือ ปลวกงาน ผู้ที่คอยวิ่งทำงานทุกอย่างภายในรัง เริ่มตั้งแต่ก่อสร้างจอมปลวก ซ่อมแซม ดูแลรักษาไข่ของนางพญาไปจนถึงการหาอาหารมาเลี้ยงดูปลวกในชนิดอื่น ถัดมาคือ ปลวกทหาร จะมีส่วนหัวและกรามใหญ่โตกว่าส่วนอื่น เพื่อใช้เป็นอาวุธในการปกป้องจอมปลวก หากมีผู้บุกรุกจอมปลวกของมัน และปลวกในชนิดสุดท้ายได้แก่ ปลวกสืบพันธุ์ ซึ่งเป็นพวกเดียวที่มีโอกาสเจริญเติบโตจนสามารถผสมพันธุ์และวางไข่ได้ และเชื่อไหมว่าภายในจอมปลวกหนึ่งๆ จะมีปลวกอาศัยอยู่นับเป็นหมื่นๆแสนๆตัวและล้วนถือกำเนิดมาจากพญาปลวกเพียงตัวเดียวกัน
ขอบคุณแหล่งที่มา : กำจัดปลวก
